|
|
Patron
Szkoły
Henryk Sienkieiwcz
(1846-1916)
90.
rocznica śmierci Henryka Sienkiewicza
Laureat literackiej nagrody Nobla za całokształt
twórczości, wybitny pisarz i felietonista, autor "Trylogii", "Quo
vadis" i "W pustyni i w puszczy" - w środę przypada 90. rocznica
śmierci Henryka Sienkiewicza.
Urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu w
zubożałej rodzinie szlacheckiej, pieczętującej się herbem Oszyk, ze
strony ojca wywodzącej się z Tatarów osiadłych na Litwie w XV i XVI
wieku. Rodzina Sienkiewiczów przez kilka lat przenosiła się z
miejsca na miejsce, by w 1861 roku osiedlić się na stałe w Warszawie.
W 1858 roku Sienkiewicz rozpoczął naukę w warszawskim gimnazjum. Nie
uzyskiwał wysokich ocen, najlepiej radził sobie z przedmiotami
humanistycznymi. W wyniku trudnej sytuacji materialnej rodziny,
dziewiętnastoletni Henryk objął posadę guwernera u Weyherów w
Płońsku.
Prawdopodobnie w tym czasie napisał swoją pierwszą nieopublikowaną
powieść pt. "Ofiara". Jednocześnie kończył zaocznie gimnazjum,
uzyskując w 1866 roku świadectwo dojrzałości. Zgodnie z wolą
rodziców zdał na wydział lekarski Szkoły Głównej Warszawskiej. Z
czasem zrezygnował z tego kierunku i podjął studia prawnicze, by
ostatecznie przenieść się na wydział filologiczno-historyczny.
Pierwszą próbę literacką Sienkiewicz podjął w 1867 roku, pisząc
wierszowany utwór "Sielanka młodości", odrzucony przez "Tygodnik
Ilustrowany". W 1869 roku zadebiutował jako dziennikarz, publikując
m.in. w "Przeglądzie Tygodniowym". Pod pseudonimem Litwos pisał do "Gazety
Polskiej" oraz "Niwy".
W 1873 roku zaczął pisać do "Gazety Polskiej" stałe felietony "Bez
tytułu", a 1875 roku cykl "Chwila obecna". Od 1874 roku prowadził
dział literacki w "Niwie".
Jego pierwsze powieści to "Na marne" (1871), "Humoreski z teki
Woroszyłły" (1872), "Stary sługa" (1875), "Hania" (1876) oraz "Selim
Mirza" (1877). Trzy ostatnie utwory nazywane są "małą trylogią". W
okresie tym był także stałym gościem salonów warszawskich, bywał
m.in. u znanej aktorki Heleny Modrzejewskiej.
W latach 1876-78 Sienkiewicz odbył podróż po Stanach Zjednoczonych.
Z tego okresu pochodzą "Listy z podróży" drukowane w Gazecie
Polskiej oraz "Szkice węglem". Pod wpływem wizyty w USA napisał
także utwory: "Komedia z omyłek" (1878), "Przez stepy" (1879), "W
krainie złota" (1880), "Za chlebem" (1880), "Latarnik" (1881), "Wspomnienia
z Maripozy" (1882) oraz "Sachem" (1883).
Do Europy pisarz wrócił w 1878 roku. Najpierw odwiedził Londyn,
później na rok zatrzymał się w Paryżu, gdzie poznał nowy nurt
literacki - naturalizm, do którego po początkowym entuzjazmie,
odniósł się w efekcie krytycznie. Wyrazem jego przekonań na temat
naturalizmu są wydane drukiem odczyty "O naturalizmie powieści"
(1881), "O powieści historycznej" (1889) oraz "Listy o Zoli" (1893).
W 1879 roku podczas podróży ze Lwowa do Szczawnicy Sienkiewicz
poznał Marię Szetkiewiczównę, która w 1881 roku została jego żoną.
Urodziło im się dwoje dzieci, Maria jednak po czterech latach
małżeństwa zmarła na gruźlicę.
W 1882 roku pisarz związał się z dziennikiem "Słowo", początkowo
został nawet jego redaktorem naczelnym. Napisał wtedy także utwór
dramatyczny "Na jedną kartę". Od 1880 roku powstawało "Ogniem i
mieczem", które drukowane w latach 1883-84 przez "Słowo", odniosło
ogromny sukces.
"Potop" ukazał się w "Słowie" w latach 1884-86, a ostatnia część
Trylogii "Pan Wołodyjowski" była drukowana w latach 1887-88. Cała "Trylogia"
przyniosła pisarzowi wielką popularność. W roku 1888 Sienkiewicz
odbył podróż do Hiszpanii, a w 1890 do Afryki, która to wizyta
zaowocowała "Listami z Afryki". 1891 roku wyszła powieść "Bez
dogmatu", a w 1895 - "Rodzina Połanieckich". W 1893 roku powstali "Krzyżacy".
Pisarz na krótko w 1893 roku związał się z Marią Romanowską, jednak
w związku z ucieczką żony, otrzymał papieskie unieważnienie
sakramentu małżeństwa. W 1895 roku powstało "Quo vadis", które
odniosło ogromny sukces zarówno w kraju, jak i za granicą,
tłumaczone na wiele języków. W 1913 roku zostało po raz pierwszy
sfilmowane.
W 1900 roku Sienkiewicz obchodził jubileusz pracy twórczej, a
Uniwersytet Jagielloński przyznał mu tytuł doktora honoris causa. W
1904 roku wziął ślub z cioteczną siostrzenicą Marią Babską, a w roku
1905 uhonorowano go literacką nagrodą Nobla za całokształt
twórczości.
Jego ostatnią powieścią jest "W pustyni i w puszczy", wydane w
odcinkach w 1910 roku. Po wybuchu I wojny światowej Sienkiewicz
wyjechał do Szwajcarii, gdzie wraz z Ignacym Paderewskim założył
Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Zmarł
15 listopada 1916 roku w Vevey, gdzie został pochowany. W 1924 roku
jego prochy zostały uroczyście przeniesione do warszawskiej Katedry
św. Jana.
Henryk Sienkiewicz jest jednym z najwybitniejszych pisarzy polskich.
Jego twórczość pisana w okresie zaborów "ku pokrzepieniu serc",
stała się ważnym składnikiem podtrzymującym świadomość i kulturę
narodową. (pp)
Biografia
Henryk Sienkieiwcz
Biography
Henryk Sienkiewicz
(English)
|
|
|