ŻYCIORYS PISARZA

 Henryk Sienkiewicz urodził się 5 V 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu. Pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej, a przez matkę spokrewniony był z największymi rodami szlacheckimi. W domu pielęgnowano tradycje patriotyczne i kult rycerskiej przeszłości przodków.  

 Przyszły pisarz pobierał nauki w Warszawie, najpierw w gimnazjum realnym, później w Szkole Głównej. Po roku studiów medycznych przeniósł się na wydział filologiczno- historyczny. W tym czasie zadebiutował jako dziennikarz, drukując pod pseudonimem "Litwos" felietony w prasie warszawskiej.

 W 1872 roku Sienkiewicz ogłosił drukiem swą pierwszą powieść, "Na marne", w której krytycy dostrzegli rodzący się talent literacki. Opublikował też "Humoreski z teki Worszyłły". Przede wszystkim był jednak dziennikarzem i utrzymywał się z wykonywania tego zawodu. Kupił nawet do spółki z kolegami pismo "Niwa", gdzie prowadził dział literacki. W "Niwie" ukazały się trzy jego nowele: "Stary sługa", "Hania" i "Selim Mirza".

 Ta ostania została wydrukowana, kiedy Henryk Sienkiewicz przebywał w Ameryce Północnej. Wyjechał tam w 1876r. wraz z grupą przyjaciół, wśród których była Helena Modrzejewska- najwybitniejsza aktorka polska XIX w. Plonem amerykańskiej podróży były "Listy z podróży do Ameryki" drukowane w "Gazecie Polskiej" i dwie przepiękne nowele: "Latarnik" i "Wspomnienia z Maripozy". Wielkie wrażenie wywarły na pisarzu ogromne przestrzenie "Nowego Świata", twardzi, odważni ludzie i los Indian rugowanych przez białych osadników z ich ziem. We wstrząsającej noweli "Sachem"- historii jedynego ocalałego z rzezi indiańskiego dziecka, syna wodza Czarnych Węży- pisarz dostrzegł podobieństwo losów zniewolonych narodów: Indian i Polaków.

 W 1879 roku Sienkiewicz wrócił do kraju. Utrzymywał się z pracy dziennikarskiej. Mieszkał w Warszawie. Po długich staraniach ożenił się z Marią Szetkiewiczówną. Łączyła ich wielka miłość. Niestety, zaledwie po czterech latach małżeństwa Maria zmarła. Pozostawiła dwójkę małych dzieci.

Sienkiewicz był na tyle atrakcyjną "partią", że szybko zaczęto go swatać i może trochę pod wpływem tych namów Sienkiewicz ożenił się po raz drugi- z Maria Romanowiczówną. Ten związek nie przetrwał nawet kilku miesięcy; z podróży poślubnej państwo młodzi wrócili osobno.

 Przez pięć lat, od roku 1883 do 1888, pisarz pracował nad "Trylogią". "Ogniem i mieczem" zostało bardzo gorąco przyjęte przez czytelników. Publikacja fragmentów była powodem ogólnonarodowej dyskusji na temat literatury i historii. Następne części "Trylogii"- "Potop" i "Pan Wołodyjowski" nie wywołały już takich gwałtownych reakcji.  

 Sienkiewicz dużo podróżował. Wkrótce po śmierci pierwszej żony, gdy tylko załatwił sprawy rodzinne, wyjechał w podróż do Konstantynopola, Aten i południowych Włoch. Już w następnym roku udał się do Hiszpanii, a w 1890 roku odbył długą i niebezpieczną wyprawę do Afryki. Słał stamtąd korespondencje do gazet krajowych. Wiele lat później wrócił wspomnieniami do tej podróży podczas pisania powieści dla młodzieży "W pustyni i w puszczy".

 Po powrocie do kraju Sienkiewicz opublikował dwie powieści współczesne: "Bez dogmatu" i "Rodzina Połanieckich". Ta ostatnia stała się przedmiotem ostrej krytyki. Autorowi zarzucono opowiadanie się po stronie sytych i możnych, konserwatyzm społeczny i obyczajowy. Pisarz wrócił do tematyki historycznej w dziełach takich jak "Quo vadis" i "Krzyżacy.

  W 1905 roku. Henryk Sienkiewicz otrzymał Nagrodę Nobla za całokształt twórczości. Był to ogromny sukces pisarza i kultury polskiej. Państwa polskiego od ponad stu lat nie było na mapie Europy, a Nagroda przypomniała o istnieniu narodu polskiego, który tak samo jak francuski czy niemiecki sięgał swymi korzeniami pierwszych wieków chrześcijaństwa i do Europy- w sensie kulturowym- należał.  

 W kraju artysta cieszył się wielkim szacunkiem. Dla wielu Polaków był pisarzem kultowym. W dowód miłości i uznania otrzymał w darze od społeczeństwa majątek ziemski- Oblęgorek, położony w województwie kieleckim. Dzisiaj mieści się tam muzeum pisarza.  

 W 1914 roku wybuchła wojna światowa. Sienkiewicz wyjechał do Szwajcarii, gdzie zajął się organizowaniem pomocy humanitarnej dla Polaków. Działał w Generalnym Komitecie Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Współpracował z Ignacym Paderewskim. Zmarł 15 listopada 1916 roku w Vevey. Jego prochy osiem lat później sprowadzono do Warszawy, a dzień ich złożenia w krypcie katedry św. Jana stał się świętem narodowym.  

KALENDARIUM ŻYCIA I TWÓRCZOŚCI

5 V 1846– data urodzin pisarza (Wola Okrzejska na Podlasiu)

1858- rozpoczął naukę w gimnazjum realnym w Warszawie

1866-  zdał maturę i zapisał się na wydział lekarski Szkoły Głównej

1867-  przeniósł się na wydział filologiczno- historyczny

1868-  zadebiutował jako dziennikarz. Pod pseudonimem "Litwos" drukował felietony w prasie warszawskiej

1872-   debiut książkowy, powieść współczesna "Na marne"

        -"Humoreski z teki Worszyłły" (nowela)

        – współpraca z czasopismami "Wieniec", "Niwa", "Gazeta Polska"

1873-   wyjechał w pierwszą podróż zagraniczną- do Wiednia

1874-   kupił "Niwę" (razem z Julianem Ochorowiczem i Mścisławem Godlewskim), w której prowadził dział literacki. Tam opublikowano jego trzy opowiadania znane pod nazwą "małej trylogii": 1875- "Stary sługa"

1876-  "Hania"

1877-  "Selim Mirza"

1876- 1878- przebywał w Ameryce

  "Listy z podróży do Ameryki" (korespondencje nadsyłane do "Gazety Polskiej")

  "Sachem" (nowela opublikowana w 1889r.)

        -"Szkice węglem" (nowela wydana w 1880r.)

  "Latarnik" ( nowela wydana w 1881r.)

  "Wspomnienia z Maripozy" (nowela wydana w 1889r.)

1878-  1879- zamieszkał w Paryżu

1879-  powrócił do kraju

1881- ślub z Marią Szetkiewiczówną. Z tego związku przyszło na świat dwoje dzieci: Henryk Józef i Jadwiga.

1883-  w warszawskim "Słowie" i krakowskim "Czasie" drukował w odcinkach powieść "Ogniem i mieczem"

1884-  "Ogniem i mieczem" w wydaniu książkowym  

        – w "Słowie" ukazały się pierwsze odcinki "Potopu"

1885-  śmierć żony

1886-  trwa druk "Potopu" w odcinkach

        – wyjechał w podróż do Konstantynopola, Aten i południowych Włoch

1887-  powrócił do kraju

1887-1888- w prasie warszawskiej ("Słowo") ukazywała się w odcinkach ostatnia część "Trylogii"- "Pan Wołodyjowski"

1888-  podróż do Hiszpanii

1890-  podróż do Afryki (Egipt, Zanzibar, Bagamojo)

1891-  ukazała się powieść "Bez dogmatu"

1897- 1900- w "Tygodniku Ilustrowanym" drukowane były kolejne odcinki "Krzyżaków"

1900- rok jubileuszowy Sienkiewicza

        – ze składek jubileuszowych zakupiono i przekazano w darze pisarzowi majątek w Kielcach- Oblęgorek

1903- 1905- powieść "Na polu chwały" (dziś już zapomniana)  

1905- Sienkiewicz został laureatem Nagrody Nobla (za powieść "Quo vadis")  

1909-  druk w "Słowie Polskim" powieści "Wiry"

1910-  w "Kurierze Warszawskim" rozpoczęto druk powieści "W pustyni i w puszczy" (w odcinkach)

1914- wybuch I wojny światowej

        – Sienkiewicz wyjechał do Szwajcarii

15 XI 1916– śmierć pisarza (Vevey, w Szwajcarii)

1924- sprowadzenie prochów Sienkiewicza do Warszawy